NPP

Overzicht

Nandrolonfenylpropionaat (meestal afgekort als NPP; Engels: nandrolone phenylpropionate) is een synthetische anabole-androgene steroid (AAS) en het fenylpropionaat-esterderivaat van nandrolon (19-nortestosteron). Het werd ontwikkeld in de 1950–1960er jaren en is gebruikt voor medische indicaties die profiteren van anabole eigenschappen, zoals sommige vormen van cachexie, osteoporose en anemie. In de klinische en sportpraktijk is NPP populair geweest vanwege zijn relatief anabole profiel en zijn kortere esterlengte vergeleken met langwerkende esters (bijvoorbeeld nandrolondecanoaat), wat resulteert in snellere afgifte na intramusculaire injectie en relatief kortere detecteerbaarheid.

Belangrijke punten:

• NPP is een ester van nandrolon; na intramusculaire toediening wordt de ester door esterasen afgesplitst en komt het actieve aglycon (nandrolon) vrij.
• Net als andere nandrolon-verbindingen heeft het zowel anabole als androgene effecten, met relatief minder aromatisatie dan testosteron, maar significante progestergeïnduceerde effecten.
• NPP is in veel landen gereguleerd en wordt door sportorganisaties verboden vanwege prestatiebevordering.

Chemische Eigenschappen

• Chemische naam (gangbaar): Nandrolonfenylpropionaat
• IUPAC-achtige beschrijving: nandrolone 17β-(3-phenyl)propionate (beschrijvende naam die de esterlocatie weergeeft)
• Molecuulformule: ongeveer C27H34O3 (afhankelijk van samentellingswijzen van de ester)
• Molecuulgewicht: circa 410,56 g·mol−1 (benaderend)
• Structuurgroep: 19-nortestosteron (nandrolon) gesubstitueerd op de 17β-hydroxygroep met een fenylpropionaat-ester
• Fysische toestand: olieachtige vloeistof wanneer geformuleerd voor injectie; zuiver kristallijn poeder in droge vorm
• Oplosbaarheid: praktisch onoplosbaar in water; oplosbaar in organische oplosmiddelen en olieachtige voertuigen die voor intramusculaire injectie gebruikt worden
• Stabiliteit: esters zijn stabiel bij opslag bij geschikte temperatuur en afwezigheid van licht; hydrolyse treedt op in vivo door esterase-enzymen

Tabel — Vergelijkende eigenschappen met andere nandrolonesters:

Opmerking: genoemde waarden voor halfwaardetijd en injectiefrequentie variëren in literatuur en tussen individuen; ze hangen af van formulering, dosering, injectielocatie en individuele farmacokinetiek.

Werkingsmechanisme

NPP zelf is een prodrug; de estergroep verlengt de lipofiele depotafgifte na intramusculaire injectie. Na intravasale of intramusculaire absorptie wordt de fenylpropionaatester enzymatisch afgesplitst (door esterasen), waarna vrij nandrolon (19-nortestosteron) het actieve androgeen is.

Farmacodynamische kenmerken:

• Androgeenreceptor (AR) agonisme: Nandrolon bindt aan de androgeenreceptor in weefsels en activeert genregulatie die leidt tot anabole effecten (proteïnesynthese, verhoogde stikstofretentie, stimulatie van spiergroei) en androgene effecten (ontwikkeling/onderhoud van mannelijke kenmerken).
• Anabool/androgene balans: Nandrolon wordt over het algemeen als relatief meer anabool en minder androgene geclassificeerd dan testosteron op basis van spier/bijnierendocriene respons in sommige modellen, maar klinisch zijn androgene bijwerkingen nog steeds relevant.
• Aromatisatie: Nandrolon aromatiseert (omzetting via aromatase) naar estradiol-achtige verbindingen in mindere mate dan testosteron. Dit betekent een lagere, maar niet afwezige, kans op oestrogene bijwerkingen (zoals gynaecomastie).
• Progestagene activiteit: Nandrolon bindt ook affiniteitig aan de progesteronreceptor. Deze progestagene activiteit kan de suppressie van de hypothalamus–hypofyse–gonadale (HPG) as versterken en gynaecomastie of libidoveranderingen beïnvloeden.
• Effect op HPG-as: Exogene nandrolon remt de afgifte van gonadotropinen (LH en FSH) via negatieve feedback en gecombineerd met progestagene werking kan dit leiden tot significante spermatogenese- en testiculaire volumevermindering.

Metabolisme en uitscheiding:

• Nandrolon wordt in de lever gemetaboliseerd tot meerdere 19-nor-metabolieten, waaronder 19-norandrosteron en 19-noretiocholanolon, die via urine worden uitgescheiden. Deze metabolieten zijn ook de gemeenschappelijke markers in dopingtests.
• Halfwaardetijd van actieve nandrolon na NPP-injectie is korter dan bij langwerkende esters, maar detecteerbaarheid van metabolieten kan variëren en soms weken aanhouden afhankelijk van dosis en frequentie.

Medische Informatie

Historische en huidige klinische toepassingen:

• Nandrolonesterpreparaten (inclusief NPP en decanoaat) zijn in het verleden gebruikt voor de behandeling van:
  • Chronische krachtsverlies of cachexie geassocieerd met chronische ziekten (bijv. HIV, kanker) — ter verbetering van lichaamsgewicht en spiermassa.
  • Osteoporose — ter stimulatie van botmassa in bepaalde gevallen.
  • Bloedarmoede van chronische ziekten — bevordering van erytropoëse in sommige settings.
• Gebruik in de moderne geneeskunde is afgenomen door beschikbaarheid van alternatieven en bezorgdheden over bijwerkingen; sommige indicaties werden geschrapt of beperkt.

Dosering en toediening:

• Klinische doseringen variëren afhankelijk van indicatie; voormalige aanbevelingen voor nandrolonesters waren intramusculaire injecties met intervallen afhankelijk van ester (NPP vereist frequentere toediening, bijvoorbeeld twee- tot driemaal per week).
• Routes: intramusculair (in olie-oplossing). Orale biobeschikbaarheid is laag; de injecteerbare ester is ontworpen voor depotafgifte.

Contra-indicaties en voorzorg:

• Prostaat- of borstkanker bij mannen en vrouwen.
• Zwangerschap en borstvoeding (risico op virilisatie van de foetus en ongeboren kind).
• Ernstige leverziekte (hoewel intramusculair minder hepatotoxisch dan orale 17α-alkylaten, is monitoring toch nodig).
• Ongecontroleerde hartziekte of hyperlipidemie kan door androgenen verergeren.

Klinische monitoring:

• Hematologie (hematocriet/hemoglobine), leverfunctietests, lipidenprofiel, PSA bij mannen boven de 40, en bij vrouwelijke patiënten monitoring op virilisatie.
• Bij langdurig gebruik: beoordeling van cardiale risicofactoren en endocriene functies (LH/FSH/testosteron).

Veiligheidsprofiel

Bijwerkingen (veelvoorkomende en belangrijke):

• Virilisatie (met name bij vrouwen): clitorishypertrofie, hirsutisme, diepe stem, veranderingen in menstruele cyclus.
• Onderdrukking van de HPG-as: verminderde endogene testosteronproductie, testiculaire atrofie, verminderde spermatogenese en mogelijk subfertiliteit/infertiliteit.
• Oestrogene effecten: relatief lagere incidentie van gynaecomastie dan bij testosteron, maar nog steeds mogelijk vooral bij hogere doses of fragiele individuele gevoeligheid; oedeem door vochtretentie kan optreden.
• Progestagene bijwerkingen: versterking van HPG-suppressie; potentieel naar gynaecomastie in combinatie met oestrogene activiteit.
• Cardiometabole effecten: verlaagde HDL-, verhoogde LDL-cholesterol, hypertensie, en mogelijk toegenomen atherogene risico’s bij langdurig of hooggedoseerd gebruik.
• Lever: injecteerbare nandrolonesters zijn niet de typisch hepatotoxische 17α-alkylaten, maar leverfunctiewaarden dienen wel gemonitord te worden.
• Psychiatrische/neuropsychiatrische effecten: stemmingwisselingen, agressiviteit, prikkelbaarheid en in zeldzame gevallen manie of depressie.
• Injectieplaatsreacties: pijn, lokale ontsteking of abcesvorming bij inadequate sterielheid.
• Dermatologische effecten: acne, seborrhea.

Risicobeperking en behandeling van bijwerkingen:

• Gebruik binnen medische indicaties en onder toezicht van een arts.
• Monitoring van lipiden, bloeddruk, en leverfuncties.
• Bij oestrogene symptomen of gynaecomastie: behandeling kan aromataseremmers of chirurgische/medische interventie omvatten, afhangend van ernst en onderliggend mechanisme.
• Na staken: soms herstel van endogene hormoonproductie, maar herstel kan maanden duren of medische interventie vereisen (bv. gonadotropinen of clomifeencitraat onder supervisie).

Doping en detectie:

• Nandrolon en zijn metabolieten zijn verboden door World Anti-Doping Agency (WADA). Detectie gebeurt via urinetests die 19-norandrosteron en gerelateerde metabolieten aantonen; detectieperiodes variëren afhankelijk van dosis en estertype, maar kunnen weken tot maanden na gebruik positief blijven bij sommige regimes.

Juridische Status

• In veel landen valt NPP onder de regelgeving voor anabole steroïden en is het een gecontroleerde stof waarvoor een recept vereist is. Juridische classificatie varieert per jurisdictie (bijv. in de VS valt nandrolon onder de Controlled Substances Act; in veel Europese landen zijn anabole androgene steroïden gereguleerd als receptplichtige geneesmiddelen of gecontroleerde stoffen).
• In de meeste professionele sportcompetities is NPP verboden; opname op de WADA Prohibited List betekent dat zowel gebruik als bezit binnen de competitieve sportcontext kan leiden tot sancties, schorsingen en verlies van prestaties.
• Illegale productie, distributie en gebruik voor prestatieverbetering zijn strafbaar in veel rechtsgebieden. Apothekers en medische professionals moeten zich houden aan wettelijke voorschriften en voorschrijfbeperkingen.
• Regelgeving verandert over de tijd: voor specifieke juridische status en consequenties is raadpleging van nationale geneesmiddelagenturen of wetgeving noodzakelijk (bijv. geneesmiddelenautoriteit, nationale wet op verdovende middelen).

Samenvatting en slotopmerkingen

Nandrolonfenylpropionaat is een intramusculair toedienbare ester van nandrolon met bekrachtigde anabole effecten en een relatief kortere werkingsduur dan langwerkende nandrolonesters. Het werkingsmechanisme berust op androgene receptoractivatie door vrijgegeven nandrolon en bezit ook progestagene eigenschappen. Medisch gebruik is historisch geweest maar tegenwoordig beperkt gezien veiligheids- en juridische overwegingen; buiten de gereguleerde medische context wordt NPP vaak geassocieerd met doping en illegaal prestatiebevorderend gebruik. Bij ieder medisch of therapeutisch overweging moet gebruik onder nauwgezette medische supervisie en volgens nationale regelgeving plaatsvinden, met routinematige monitoring van vitale parameters en bloedwaarden om risico’s te mitigeren.

Bronnen en verdere lectuur (voor verdieping):

• Overzichten over anabole-androgene steroïden in endocrinologie- en farmacologieteksten
• Richtlijnen van WADA en nationale geneesmiddelenautoriteiten
• Klinische artikelen over nandrolon en nandrolonesters betreffende farmacokinetiek, bijwerkingen en therapeutische toepassingen

Opmerking: specifieke getallen (molecuulgewicht, formule, halfwaardetijden) zijn benaderend en kunnen variëren afhankelijk van referentie en formulering; voor exacte chemisch-farmaceutische data raadpleeg chemische databanken of pharmacopeia.