Arimidex | Aromatase-remmer | Unique Pharma

Arimidex — Technische farmaceutische monografie

Chemisch Profiel (Moleculaire structuur, halfwaardetijd)

• Generieke naam (werkzame stof): anastrozol (handelsnaam: Arimidex)
• Chemische naam (IUPAC): 2,2'-[(5-(1H-1,2,4-triazol-1-yl)methyl)-1,3-phenyleen]bis(2-methylpropanenitril) (gebruikelijke literatuurvermelding: anastrozole)
• Molecuulformule: C17H19N5
• Moleculair gewicht: ca. 293,4 g·mol−1
• Structurele kenmerken: niet-steroïde aromataaseremmer met een triazoolring gebonden aan een gedifferentieerde fenylkern en twee nitril-bevattende tertiaire alkylgroepen; het molecuul is relatief lipofiel met polaire heteroatomen (N) in de triazoolgroep die bijdragen aan bindingsspecificiteit voor het enzym aromatase (CYP19).
• SMILES (gebruikelijk notatieformaat): CC(C)(C#N)C1=CC(=C(C(=C1)CN2N=CN=C2)C(C)(C#N)C) — (ter illustratie; controleer bij formalisering met chemische databank).
• Eliminatiehalfwaardetijd (t1/2): ongeveer 40–50 uur (variatie tussen individuen gerapporteerd); steady state wordt doorgaans bereikt binnen ongeveer 7 dagen bij dagelijkse toediening.

Klinische Farmacologie (Werkingsmechanisme)

• Farmacodynamiek:
  • Anastrozol is een selectieve, niet-steroïde, reversibele aromataaseremmer. Het remt het enzym aromatase (CYP19), dat verantwoordelijk is voor de perifere conversie van androgeenprecursoren (o.a. androsteendion en testosteron) naar estronen en estradiol.
  • Door competitie met het substraat voor de aromatase-bindingsplaats wordt synthetische oestrogeenproductie bij postmenopauzale patiënten substantieel verlaagd, hetgeen leidt tot remming van oestrogeen-gestimuleerde tumorgroei in oestrogeenreceptorpositieve borstkanker.
  • Anastrozol heeft weinig tot geen affiniteit voor andere steroid-synthese-enzymen of voor oestrogeen- en androgeenreceptoren zelf.
• Farmacokinetiek (kernpunten):
  • Toediening en absorptie: oraal, goede systemische absorptie; maximale plasmaconcentraties (Tmax) meestal binnen ~2 uur na inname.
  • Biobeschikbaarheid: hoog (gerapporteerde waarde ~80–85%); voedsel beïnvloedt farmacokinetiek niet in klinisch relevante mate.
  • Distributie: matige plasmavereiwng en weefselpenetratie; plasmabindingspercentage aan eiwitten ~40%.
  • Metabolisme: voornamelijk hepaticaal via N-dealkylering en glucuronidering; CYP-iso-enzymen (o.a. CYP3A4) dragen bij aan metabolisme, maar anastrozol ondergaat meerdere metabole routes.
  • Eliminatie: uitscheiding van metabolieten via urine en feces; een klein deel wordt onveranderd uitgescheiden in de urine (gerapporteerd ~10–15%); totale eliminatietrajecten leveren herstel van metabolieten over meerdere dagen.
  • Clearances en halfwaardetijd: lange plasma-halfwaardetijd zoals hierboven genoemd, wat dagelijkse dosering mogelijk maakt.
• Effect bij klinische toepassing:
  • Bij postmenopauzale vrouwen leidt anastrozol tot sterke verlaging van circulerende estron- en estradiolconcentraties; klinische effecten omvatten reductie in recidief- en progressierisico bij ER-positieve borstkanker in aangegeven populaties.
  • Werkingsintensiteit en veiligheidsprofiel zijn gerelateerd aan systemische oestrogeendaling; monitoring van botmineraaldichtheid en cardiovasculair risico wordt medisch overwogen.

Opslag & Stabiliteit

• Farmaceutische vorm en opslagcondities:
  • Tabletten (harde, orale toedieningsvorm): bewaren in originele verpakking om bescherming tegen licht en vocht te waarborgen.
  • Aanbevolen bewaarcondities: droog en bij gecontroleerde kamertemperatuur (bijv. 15–25 °C of volgens lokale voorschriften; sommige samenvattingen geven opslag tot 30 °C toe). Beschermen tegen directe warmte en vocht.
  • Bulkpoeders (API): bewaren in goed afgesloten, vochtwerende containers, bij koele, droge omstandigheden, bij voorkeur in een inert atmosferische omgeving indien lange-termijnopslag; exacte condities en houdbaarheid afhankelijk van fabrikant-kwaliteitsdata en stabiliteitsstudies.
• Stabiliteit:
  • Tabletten zijn stabiel binnen de aangegeven houdbaarheidsperiode indien bewaard onder aanbevolen condities; houdbaarheid typisch 24–36 maanden zoals vastgelegd door de fabrikant na stabiliteitsvalidatie.
  • Chemische stabiliteit: anastrozol is over het algemeen chemisch stabiel onder normale opslagcondities; degradatie versnelt bij langdurige blootstelling aan vocht, hitte en sterke oxiderende omstandigheden.
  • Compatibiliteit: geen bijzondere wisselwerkingen verwacht met gebruikelijke excipienten in tabletten, mits compatibiliteit belegd tijdens formuleringstesten. Niet mengen met sterke oxiderende agentia of onverenigbare chemicaliën tijdens opslag van ruwe stof.
• Omgang en verwijdering:
  • Volg lokale regelgeving voor opslag en verwijdering van farmaceutische producten; voorkom verontreiniging van milieu via onjuiste lozing van actieve stof.

Algemene Informatie (Medische toepassingen)

• Indicaties (samenvatting van klinische toepassing):
  • Anastrozol (Arimidex) wordt primair gebruikt in de behandeling van hormoongevoelige (oestrogeenreceptorpositieve) borstkanker bij postmenopauzale vrouwen. Indicaties omvatten adjuvante behandeling bij vroege borstkanker en behandeling van gevorderde/metastatische ziekte, conform locale registraties en behandelrichtlijnen.
  • Het middel wordt ook soms overwogen in settings waar oestrogeenproductie perifere reductie vereist is bij postmenopauzale patiënten; gebruik buiten geregistreerde indicaties moet gebaseerd zijn op wetenschappelijke onderbouwing en lokale regelgeving.
• Dosering en toedieningsschema:
  • Standaarddosis voor volwassenen (postmenopauzaal): éénmaal daags 1 mg oraal; doseerschema kan variëren afhankelijk van indicatie en klinische richtlijnen. Doseringsaanpassingen kunnen nodig zijn bij ernstige leverfunctiestoornis; overleg met productinformatie en klinische richtlijnen vereist.
• Veiligheids- en monitoringoverwegingen (kernpunten):
  • Veelvoorkomende effecten zijn gerelateerd aan oestrogeendaling: botverlies (verhoogd risico op osteoporose), gewrichts- en spierpijn, warmteopwellingen, vermoeidheid, soms dyslipidemie of verhoogd cardiovasculair risico.
  • Monitoring: botmineraaldichtheid (DEXA) bij risicopatiënten, regulier klinisch follow-up, beoordeling van lipidenprofiel en symptomen die wijzen op cardiovasculaire of metabolische bijwerkingen.
  • Contra-indicaties en voorzorgen: gebruik bij premenopauzale vrouwen is over het algemeen niet geïndiceerd zonder adequate suppressie van ovarieel functioneren; zwangerschap en borstvoeding zijn contra-indicaties vanwege mogelijke risico’s voor de foetus/zuigeling.
• Interacties:
  • Potentiële farmacokinetische interacties met inductoren/inhibitoren van CYP-enzymen (vooral CYP3A4) kunnen anastrozol-metabolisme beïnvloeden; klinische relevantie is doorgaans beperkt, maar beoordeling van concomitante middelen is noodzakelijk.
  • Gelijktijdig gebruik met hormoontherapieproducten (estrogenen, SERMs) kan de therapeutische werkzaamheid beïnvloeden en wordt in de meeste situaties vermeden.
• Regulatoire status:
  • Anastrozol is in veel landen geregistreerd onder de handelsnaam Arimidex voor de hierboven genoemde indicaties; nationale voorschriften en productinformaties dienen geraadpleegd te worden voor exacte registratietermen, contra-indicaties en bijsluiterinformatie.

Opmerking: deze monografie is een samenvatting op hoog niveau bedoeld voor medisch/farmaceutisch gebruik en vervangt niet de volledige productinformatie (SPC/FSI) of officiële registratiedocumenten. Raadpleeg de meest recente product- en richtlijndocumentatie voor gedetailleerde doseringsinstructies, contra-indicaties, bijwerkingen en monitoringsvereisten.