Insuline aspart 300 IU/ml | Insuline-analogon

1. Beschrijving — Klinische samenvatting

Novorapid is een merknaam voor insuline aspart, een snelwerkende insuline-analogue gebruikt voor de behandeling van diabetes mellitus (type 1 en type 2) ter verbetering van de postprandiale (na maaltijd) glucoseregeling. “Novorapid 300 IU” verwijst doorgaans naar een verpakking met 3 mL (100 IU/mL) waardoor de totale insulinehoeveelheid 300 internationale eenheden (IU) bedraagt (bijv. Novorapid FlexPen®: 3 mL × 100 IU/mL = 300 IU). Novorapid wordt subcutaan toegediend als losse maaltijdbolus of via insulinepomp (continue subcutane infusie) en kan deel uitmaken van een basaal-bolusregime.

Indicaties

• Glykemische controle bij volwassenen en kinderen met type 1 diabetes.
• Als toevoeging aan basale insuline of andere antidiabetica bij type 2 diabetes wanneer intensieve glykemische controle vereist is.
• Geschikt voor gebruik in insulinepompen.

Belangrijkste kenmerken

• Snelwerkend: ontworpen om maaltijdgerelateerde glucosepieken te beperken.
• Flexibel inzetbaar vóór of direct na de maaltijd.
• Individualiseerbare dosering op basis van bloedsuikermetingen en koolhydraatratio’s.

2. Hoe werkt Novorapid 300iu? — Werkingsmechanisme

Insuline aspart is een recombinant menselijk insuline-analoog met een kleine aminozuurverandering die zorgt voor snellere absorptie uit de subcutis in vergelijking met regulier (humaan) insuline. Het bindt aan insulinereceptoren op spier- en vetweefsel en in de lever en werkt op dezelfde intracellulaire routes als endogene insuline:

• Bevordert glucose-opname in spier- en vetweefsel (via GLUT4-translocatie).
• Remt hepatische gluconeogenese en glycogenolyse, waardoor glucoseproductie door de lever daalt.
• Bevordert eiwitsynthese en remt proteolyse.
• Bevordert lipogenese en remt lipolyse.

Farmacokinetiek (typische profiel)

• Aanvang van werking: circa 10–20 minuten na subcutane injectie.
• Piekwerking: ongeveer 1–3 uur.
• Werkingsduur: ongeveer 3–5 uur (variaties afhankelijk van dosis, injectieplaats, temperatuur, en individu).

Door de snelle werking is Novorapid vooral geschikt voor het beheersen van postprandiale glucosepieken en bij gebruik in bolus-doseringen rond maaltijden.

3. Dosering — Richtlijnen en gebruik

Algemene principes

• Dosering is altijd individueel en wordt bepaald door: huidige bloedglucoses, voedingsinname (koolhydraathoeveelheid), insuline-gevoeligheid (insuline-gevoeligheidsfactor), lichamelijke activiteit en gelijktijdige medicatie.
• Begin en aanpassing van doseringen moeten onder toezicht van een arts of diabetesverpleegkundige plaatsvinden.
• Gebruik voor subcutane toediening (abdomen, bovenbeen, bovenarm, of bil). Het abdomen geeft doorgaans de snelste absorptie.
• Injectie tijdstip: 0–15 minuten vóór de maaltijd of direct na de maaltijd indien nodig.

Voorbeeld van veelgebruikte strategieën (richtwaarden, geen vervanging voor medisch advies)

• Type 1 diabetes (volwassenen): totale dagelijkse dosis (TDD) vaak 0,4–1,0 IU/kg/dag. Deze TDD wordt meestal in ongeveer 50% basale en 50% bolus (verdeeld over de maaltijden) gesplitst; Novorapid gebruikt voor de bolusdoses.
• Type 2 diabetes: bolusdoses kunnen nodig zijn naast basale insuline of oraal antidiabeticum; start- en aanpassingsschema’s sterk variabel.
• Kinderen: dosering wordt strikt geïndividualiseerd en vaak lager per kg dan volwassenen afhankelijk van leeftijd, groeifase en activiteit.

Specifieke gebruiksaanwijzingen

• Insulinepompen (CSII): Novorapid kan in veel pompsystemen gebruikt worden. Reservoir en infusieset volgens fabrikant en diabetes team vervangen (meestal elke 48–72 uur).
• Mixen: insuline aspart kan in sommige gevallen gemengd worden met intermediaire-werkende insuline (bv. NPH) in dezelfde spuit; houd rekening met timing omdat dit de piek/werkingsduur verandert. Raadpleeg voorschrijver/fabrikant voor specifieke menginstructies.
• Ouderen, nier- en leverfunctiestoornissen: kans op verminderde insulinedegradatie — lagere doseringen kunnen nodig zijn; strengere monitoring vereist.
• Zwangerschap en borstvoeding: insuline (waaronder aspart) is vaak de voorkeursbehandeling voor glucosecontrole tijdens zwangerschap; doseringen moeten frequent worden aangepast.

Veiligheids- en praktische adviezen

• Gebruik vingerglucose- of continue glucosesensor monitoring om dosisaanpassingen te sturen en hypoglykemie te voorkomen.
• Rouleer injectieplaatsen binnen dezelfde regio (minimaal 1 cm tussen injecties) om lipodystrofie te voorkomen.
• Controleer altijd de insuline vóór injectie op duidelijkheid (Novorapid is helder) en op afwezigheid van vreemde deeltjes.
• Draag pas steeds geschikte noodvoorzieningen bij hypoglykemie (glucosetabletten of glucagon-kit).

4. Bijwerkingen — Veelvoorkomende en zeldzame effecten

Algemene opmerking: het risico en de ernst van bijwerkingen hangen af van dosis, snelheid van verandering van dosis, gelijktijdige ziekten en individuele gevoeligheid.

Veelvoorkomend

• Hypoglykemie (zeer vaak): het meest voorkomende en potentieel ernstige effect van insulinetherapie. Symptomen: zweten, beven, hartkloppingen, duizeligheid, honger, visusstoornissen, verwardheid. Ernstige hypoglykemie kan leiden tot bewustzijnsverlies en convulsies.
• Gewichtstoename: door anabole effecten van insuline.

Lokaal

• Injectieplaatsreacties: roodheid, pijn, jeuk, blauwe plekken. Meestal mild en voorbijgaand.
• Lipohypertrofie of lipoatrofie: bij langdurig herhaald injecteren op dezelfde plaats; correcte rotatie van injectieplaatsen vermindert dit risico.

Minder vaak / zeldzaam

• Allergische reacties: lokale allergie is meestal gelimiteerd; systemische allergische reacties (urticaria, angio-oedeem, anafylaxie) zijn zeldzaam maar potentieel levensbedreigend.
• Edemen: met name na start of intensivering van insulinebehandeling.
• Hypokaliëmie: insuline kan extracellulaire kalium naar intracellulaire compartimenten verplaatsen; bij hoge dosis of gecombineerd met andere factoren kan klinisch significante hypokaliëmie optreden.
• Visusveranderingen: snelle verbeteringen of verslechteringen in glykemische controle kunnen tijdelijke veranderingen in gezichtsvermogen veroorzaken.
• Overgevoeligheidsreacties voor hulpstoffen (afhankelijk van formulering).

Waarschuwingen

• Hypoglykemie heeft verschillende oorzaken (o.a. te hoge dosis, gemiste maaltijden, verhoogde lichamelijke activiteit, alcohol) en vereist onmiddellijke herkenning en behandeling.
• Medicatie-interacties kunnen insulinebehoefte verlagen (bv. bètablokkers — maskeren hypoglykemische symptomen; ACE-remmers; salicylaten) of verhogen (bv. corticosteroïden, sympathicomimetica, sommige diuretica, atypische antipsychotica). Informeer behandelend arts over alle middelen.

Contra-indicaties

• Bekende overgevoeligheid voor insuline aspart of één van de hulpstoffen.
• Actieve hypoglykemie.

5. Opslag — Bewaaradvies

Algemene regels

• Bewaar ongeopende doos/pen/ampul in de koelkast bij 2–8 °C; niet laten bevriezen. Vries de insuline niet.
• Beschadigde pens/cartridges niet gebruiken.
• Vermijd blootstelling aan direct zonlicht en hoge temperaturen.

Na openen / in gebruik

• Pens/cartridges (zoals FlexPen) of geopende vials: mogen doorgaans bij kamertemperatuur (tot 25–30 °C afhankelijk van productvariant en regio) bewaard worden en zijn bruikbaar gedurende een beperkte periode na eerste gebruik (meestal tot 4 weken). Raadpleeg de bijsluiter van het specifieke product voor exacte maximale bewaartijd en maximale temperatuur.
• In een insulinepomp: volg de pomp- en fabrikantadviezen voor maximale gebruiksduur van insuline in het reservoir; vervang reservoir/infusieset volgens aanbevolen interval (meestal elke 48–72 uur).
• Bewaar altijd de gebruikte pen zonder naald en met dopje; houd buiten het bereik van kinderen.

Controleer altijd

• Raadpleeg de bijsluiter of lokale productinformatie voor exacte bewaarcondities die kunnen variëren per markt en productvariant.
• Als insuline bevroren is geweest of langdurig aan hoge temperaturen is blootgesteld, mag deze niet gebruikt worden.

Opmerking: bovengenoemde informatie is educatief en medisch-informatief. Doseringsschema’s en therapeutische aanpassingen dienen te worden vastgesteld door een behandelend arts of diabetesspecialist. Raadpleeg altijd de productbijsluiter van Novorapid en overleg met zorgverleners bij vragen over individuele behandeling, zwangerschap, co-morbiditeit of interacties.